De vier weersextermen

 

De afgelopen jaren heeft Rhenen al op verschillende momenten overlast gehad als gevolg van weersextremen. In 2014 en 2015 is er sprake geweest van ernstige wateroverlast. Woningen, landerijen en tuinen kwamen onder water te staan door hevige regenbuien. In 2018 en 2019 waren de zomers heet en droog. Met sociale overlast en veel schade aan de natuur en landbouw tot gevolg.
De gemeente Rhenen heeft onderzoek laten doen naar de gevolgen van weersextremen voor Rhenen. De resultaten van dit onderzoek zijn te zien op de website klimaatanalyse Rhenen. Maar wat betekenen die weersextremen nou precies?

Extreme neerslag

In totaal gaat de hoeveelheid regen die elk jaar valt stijgen. Het is al 25% natter in Nederland. Maar wanneer deze regen valt gaat wisselen. In de zomer zullen er vaker korte, heftige regenbuien zijn die voor overlast zorgen. In de winter zijn dit minder felle maar wel hele lange regenbuien. Daarnaast kan er ook wateroverlast ontstaan door grondwateroverlast. De gevolgen van de overlast zijn afhankelijk van de situatie. Valt de regen in de stad of op het platteland, zijn er heuvels of is de omgeving plat.

Hoe ontstaat wateroverlast
Wateroverlast door korte, heftige regenbuien ontstaat vaak in de zomer. Vooral in gebieden met veel steen zorgt dit voor overlast. Gebouwen, bedrijven terreinen en snelwegen zijn kwetsbaar. Door verharding kan het water niet wegzakken in de bodem en wordt vaak afgevoerd door het riool. Maar het riool heeft niet genoeg ruimte voor een korte, hevige bui. Dus blijft het water op straat staan. Wanneer het water even op straat staat, is dit hinderlijk maar acceptabel. Wanneer het water in gebouwen stroomt zorgt het voor schade en overlast.

Wateroverlast door langdurige regenbuien ontstaat vooral op het platteland. Wanneer de grond geen ruimte meer heeft voor het water, blijft dit op het land staan. De boer kan dan niet meer met machines zijn land op. Ook beken en sloten kunnen overstromen.

Wateroverlast door grondwater ontstaat wanneer het grondwater te ver stijgt. Het is normaal dat het grondwater stijgt wanneer het regent. Maar wanneer het heel veel regent, kan het grondwater zo hoog komen dat het schade veroorzaakt. Natte kelders, vocht in huis, water in de tuin en op het land zijn een paar voorbeelden.

Gevolgen
De kans op wateroverlast wordt steeds groter. In steden resulteert dit vooral in schade aan woningen en bedrijven. Daarnaast kunnen er onveilige situaties ontstaan in het verkeer. Ook kan er op sommige wegen niet meer gereden worden door te hoog water.

 

Wilt u zien wat er op straat gebeurt tijdens een extreme regenbui? Klik dan dan hier.
Extreme hitte

Niet alleen de gemiddelde temperatuur stijgt. Ook de hitte-extremen nemen toe.

Hoe ontstaat hittestress
Hitte-eiland effect: In de steden wordt het doorgaans warmer dan in het omliggende buitengebied doordat steden meer warmte vasthouden. Dit wordt heeft verschillende oorzaken.

  • Stenen houden warmte vast en geven dit af aan hun omgeving. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een stoeptegel die ’s avonds wanneer de zon weg is nog steeds warm voelt.
  • In steden is er vaak weinig groen en water. Groen en water verdampen de zonnestralen, waardoor het minder heet voelt. Doordat er in steden weinig groen en water is, worden de zonnestralen omgezet in voelbare warmte.
  • Mensen, industrie, auto’s, computers, etc. maken ook warmte. Dit draagt bij aan meer warmte in de stad.

In de stad koelt het ’s nachts niet goed af. Dit komt vooral door het grote aandeel stenen, weinig groen en veel menselijke activiteiten. Het verschil in temperatuur kan oplopen tot wel 7 graden.

 

 

 

 

 

Gevolgen
Hittestress leidt tot gezondheidsproblemen en extra sterfte bij kwetsbare groepen. Zoals ouderen en chronisch zieken. Ook kan hittestress resulteren in slechtere arbeidsproductiviteit en slecht slapen. Een ander effect van hitte is dat materialen uitzetten. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld bruggen niet meer openen of sluiten en kunnen treinen niet meer rijden.

Extreme droogte

Wanneer er neerslag valt verandert. De kans op meer regen in de winter en minder regen in de zomer neemt toe. Dit kan leiden tot een lange droge periode. Droogte kan een bedreiging vormen voor de waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid in Nederland.

Hoe ontstaat droogte
Droogte ontstaat wanneer er een lange periode geen regen valt. Wanneer het warmer, zonniger en winderiger is, dan is het nog sneller droog. Het grondwater (onzichtbaar water in de grond) gaat dan dalen. Maar watertekort kan ook ontstaan omdat het water in de rivieren daalt tijdens een droge zomer.
In Nederland is er iedere zomer sprake van droogte. Maar in 2018 en 2019 is deze droogte veel erger dan normaal. Om dit aan te vullen moet het in de herfst en winter veel regenen om dit aan te vullen.

 

Gevolgen
Een lange periode van droogte kan veel verschillende gevolgen hebben. De landbouw en natuur drogen uit. Boeren verliezen hun oogst en de kans op natuurbranden is groter. Dieren kunnen geen voedsel en water meer vinden. Ook kost het vervangen van groen veel geld.
Droogte kan ook leiden tot bodemdaling. Lage grondwaterstand zorgt ervoor dat de bodem zakt. Dit heeft schadelijke gevolgen voor huizen, wegen en gebouwen.

Overstromingen (waterveiligheid)

De zeespiegel stijgt. In de twintigste eeuw steeg de zeespiegel 20 centimeter. In de toekomst zal deze stijging sneller doorgaan. Ook het water in de rivieren stijgt door een toename aan smeltwater vanuit de alpen. Nederland ligt voor ongeveer een derde onder zeeniveau. Daarom is waterbeheer en waterveiligheid heel belangrijk.

Hoe ontstaan overstromingen
Bij een hogere temperatuur zet zeewater uit en smelt het ijs op de gletsjers en ijskappen. Hierdoor neemt de hoeveelheid zeewater toe. Daarnaast daalt de bodem in Nederland een paar centimeter per 100 jaar. De zeespiegel komt dus steeds hoger te liggen dan Nederland.
Doordat er in verhouding meer regen zal gaan vallen in de winter, samen met smeltwater, neemt het water in de rivier toe. Dit kan tot overstromingen leiden, maar ook een dijkdoorbraak leidt tot overstromingen.

Gevolgen
Het stijgen van de zeespiegel heeft verzilting als resultaat. Dit bedreigt de landbouw, natuur en toegang tot zoetwater (drinkwater). Maar omdat Rhenen niet dichtbij de kust ligt, moeten wij met name rekening houden met de rivier.
Hoger water in de rivier is een zwaardere belasting voor de dijken. Dijken worden streng gecontroleerd en moeten aan hoge eisen voldoen. Want wanneer er een gebied overstroomt, zijn de gevolgen groot. Overstromingen leiden tot schade aan gebouwen en wegen. Elektriciteit werkt niet meer en er kunnen slachtoffers zijn. Wegen zijn onbegaanbaar en er is geen vers drinkwater.

© 2019 Duurzaamrhenen.nl